Een Javaanse begrafenis: lees de gebruiken voor, tijdens en na de begrafenis. Op zoek naar een uitvaartverzekering voor een Javaanse begrafenis? In dit artikel vind je alles wat je wilt weten. Ook beantwoorden we veelgestelde vragen. Wil je direct naar de uitvaartverzekeringen? Klik dan op de knop hieronder.
Javaanse Surinamers zijn een bevolkingsgroep in Suriname. Zij hebben een Javaanse achtergrond. Java is een eiland in Indonesië met meer dan 151 miljoen inwoners. In Nederland wonen meer dan 22.000 Javaanse Surinamers. Wanneer men in Nederland spreekt over ‘Javanen’, bedoelt men meestal Javaanse Surinamers. Wanneer men iemand bedoeld die direct uit Java in Indonesië komt, spreekt men meestal over een ‘Indonees’.
In Suriname zijn de Javanen 1 van de vele etnische groepen. In Suriname wonen meer dan 75.000 Javaanse Surinamers. Veel Javanen zijn verhuisd naar Nederland. Vooral na de Surinaamse onafhankelijkheid in 1975. Een reden hiervan is dat Suriname vroeger een kolonie was van Nederland. Wil je meer weten over een Surinaamse begrafenis? Lees dan dit artikel.
In 1863 werd de slavernij afgeschaft in Suriname. Suriname was toen nog steeds een kolonie van Nederland. De westerlingen in Suriname hadden toen nieuwe arbeidskrachten nodig voor op de plantages. In eerste instantie werden hiervoor mensen uit India gehaald. India was toen nog een kolonie van Groot-Brittannië. Daarom had het meerdere nadelen om Indiërs in te zetten. Zo hadden de Nederlanders bijvoorbeeld nog steeds goedkeuring nodig van de Britten. En waren Nederlanders dus afhankelijk van Britten. Dit heeft ervoor gezorgd dat vanaf 1890 Javanen werden vervoerd naar Suriname om op de plantages te werken. Een deel daarvan is weer teruggegaan naar Java. Maar de meeste Javanen bleven in Suriname.
De Javaanse Surinamers hebben een groot deel van hun oorspronkelijke Javaanse cultuur behouden over de jaren heen. Qua taal spreken zij bijvoorbeeld een variant van de Javaanse taal. De Surinaams-Javaanse taal leent veel woorden uit het Nederlands en de Surinaamse taal Sranantongo. Daarnaast beoefenen de Javaanse Surinamers nog steeds hun traditionele religies. En hanteren zijn nog steeds een hoop Javaanse culturele tradities.
In Indonesië is de islam de grootste religie. Ongeveer 87% van de bevolking is islamitisch. Daarom zijn de Javaanse Surinamers meestal ook islamitisch. De nummer 2 grootste religie binnen Javaanse Surinamers is het christendom. Binnen de Javaans-Surinaamse moslims zijn er weer 2 stromingen. Namelijk de westbidders en de oostbidders. De 2 groepen zijn ongeveer even groot. Het belangrijkste verschil tussen de 2 stromingen is in welke richting zij bidden.
De westbidders worden gezien als de traditionele bidders. Zij hanteren namelijk de traditionele vorm van de islam zoals het op Java gehanteerd wordt. In de islam moet men zich tijdens het bidden richting Mekka wenden. Die ligt vanuit Indonesië in het westen. De westbidders bidden daarom ook naar het westen. Daar komt ook de naam vandaag. En dat is de reden dat zij hun moskeeën richting het westen bouwen.
Oostbidders worden zo genoemd omdat zij naar het oosten bidden. Vanuit Suriname bekeken, ligt Mekka in het oosten. Daarom bidden zij richting het oosten. Dat is ook de voorgeschreven manier in de islam. Vandaar dat oostbidders soms vinden dat richting het westen bidden, niet volgens de islamitische richtlijnen is. Oostbidders willen terug naar de basis van de islam, ongeacht de locatie in de wereld.
Westbidders noemen oostbidders dan ook weleens “puristen” of “reformisten”. Omdat oostbidders teruggaan naar de “pure” vorm van de islam. Oostbidders doen vaak ook niet mee aan bepaalde rituelen die typerend zijn voor Indonesië. Denk bijvoorbeeld aan de ‘slametan’. Wat een typisch Javaans uitvaartritueel is. En bijvoorbeeld ook het plaatsen van ‘sadjèn’. Dat komt doordat de verering van geesten verboden is volgens de Koran.
Er valt voor beide stromingen natuurlijk wat te zeggen. Belangrijk is om te weten waar het verschil vandaan komt. Uiteindelijk volgt iedereen waar hij of zij zichzelf het prettigst bij voelt.
Vroeger woonden de Javanen in Suriname of Indonesië altijd dicht bij elkaar. Of het nou een dorp of kleine plaats was. De eerste bekendmaking van een overlijden deed men met een drum en specifiek ritme. De naam van de overledene en het tijdstip van begrafenis werd hard geroepen door het dorp. Meestal deden zij dit met de luidspreker van de lokale moskee. De vrouwen gingen samen koken. De mannen gingen samen het graf graven voor de begrafenis. Of werken aan de tent voor de slametan.
Mannen wassen mannen. Vrouwen wassen vrouwen en kinderen. Volgens het ritueel was je de overledene met 7 soorten water. Dat zijn 7 soorten essences gemaakt van bloemen. Een essence is een krachtige extract van aromatische stoffen. In dit geval gemaakt van bloemen. Ook overgiet je het lichaam van de overledene met bloemblaadjes. Vervolgens wikkel je de overledene in katoenen doeken. Dat heet een ‘mori’. Tijdens het proces worden er gebeden verricht. Dat doet de ‘voorganger’. Ook wel de ‘kaum’ genoemd.
Mannen dragen de kist op hun schouders. Onderweg naar de plek van het graf wordt er geel gekleurde rijst gestrooid. De rijst voedt namelijk de ziel van de overledene. Tegelijkertijd met bloemen en muntgeld. Dit is onderdeel van de traditie. De muntjes kan je zien als een offer voor de geesten. Dat zorgt ervoor dat de geesten de overledene onderweg beschermen. Tijdens het verplaatsen wordt er ook door de aanwezigen gezongen.
Volgens de traditionele richtlijnen breek je de kist open voordat het de grond in gaat. De overledene plaats je in een specifieke houding. En plaats je vervolgens op bolletjes gemaakt van aarde. Dan spreekt men een gebed uit. Het wordt ook in het oor van de overledene gefluisterd. Dat is namelijk het gebed wat de overledene als eerste zal worden gevraagd bij de hemelpoort. Net voordat het graf gesloten wordt gooien de aanwezigen een handvol aarde in het gat. Dat is onderdeel van het afscheidsritueel. Vervolgens sluit je de kist en plaats je het in de grond.
Over de kist hangen slingers gemaakt van bloemen. Voor vertrek naar de begraafplaats is er nog een ceremonie bij de kist. Dat heet ‘brobosan’. De oudste zoon loopt als eerste 3 rondjes om de kist heen. Dat doet hij met de klok mee. Daarna lopen de jongere kinderen van de overledene de 3 rondjes. Als laatste doen de kleinkinderen dit en soms ook nog andere familieleden. Traditioneel gezien houd je een paraplu boven de kist vast.
Het is belangrijk volgens islamitische richtlijnen dat je het lichaam plaatst en begraaft richting Mekka. Dat is ook de reden waarom je op een islamitische begraafplaats ziet dat alle kisten dezelfde kant op begraven zijn.
Na de Javaanse begrafenis zijn er 5 momenten waarop een slametan plaatsvindt. Dat is een soort religieuze bijeenkomst met traditionele handelingen. Wanneer het plaatsvindt heeft te maken met het aantal dagen na het overlijden. We leggen kort de 5 slametans uit.
Na de begrafenis begint de eerste slametan. Er wordt voorgelezen uit heilige boeken. Ook wordt er eten uitgedeeld in bananenbladeren. De mannen nemen een paar happen van het gemaakte eten. Daarna vouwen ze het eten dicht en nemen zij het mee naar huis. Samen met het gezin eten zij het thuis op.
Deze slametan vindt plaats als eerbetoon aan de erfgenamen van de overledene. Tot de derde dag na het overlijden is de geest van de overledene nog steeds thuis. Daarna zoekt de ziel de makkelijkste weg om het gezin en het huis te verlaten.
Deze slametan gebeurt om het vertrek van de geest van de overledene makkelijker te maken. De familie opent meestal een raam of dakpan voordat de slametan begint. Dit is een symbolische handeling voor de slametan.
Deze slametan heeft als doel om de overledene en de nabestaanden te respecteren. Daarnaast is het ook om de reis van de overledene makkelijker te maken.
Deze slametan vindt plaats om de honderdste dag van de overledene te eren. Dan perfectioneer je de dingen die wadhag-lichamen zijn.
Dit is de herdenking van de duizendste dag van de overlede. Dit is vaak de grootste slametan van allemaal. En wordt gezien als het laatste afscheid van de geest van de overledene. Hierna keert de ziel definitief niet meer terug naar de familie. De nabestaanden komen voor de laatste keer respect tonen aan de overledene. Vaak slachten ze ook een lam. Of laten ze een paar duiven los uit respect. Als er nog geen grafsteen geplaatst is, wordt dat tijdens deze slametan geplaatst.
De slametans creëren een soort rouwperiode van 1000 dagen. Hierdoor heb je de kans om gezamenlijk te rouwen op meerdere momenten binnen 2 jaar en 8 à 9 maanden. Daarnaast heb je ook de tijd om te wennen aan de afwezigheid van de overledene. Hiermee biedt de slametans emotionele steun aan de nabestaanden. Ook biedt het fysieke troost aan de nabestaanden. De aanwezigheid van nabestaanden bij de slametans laat zien dat de overledene een geliefd persoon was. En dat zij graag bij de slametans willen zijn.
Zoals je leest heeft een Javaanse begrafenis niet per se uitzonderlijk dure onderdelen. Ook zijn de meeste rituelen prima te organiseren in Nederland. Ook in samenwerking met de grote uitvaartverzekeraars in Nederland. Zelfs wanneer de verzekeraar iets niet zelf kan regelen, hebben zij wel iemand in hun netwerk die het wel kan regelen.
Ben je dus met een Nederlandse uitvaartverzekering verzekerd voor alle rituelen van een Javaanse uitvaart? Ja. Is er toch iets wat niet standaard in een uitvaartverzekering zit? Dan kies je ervoor om een deel in geld uitgekeerd te krijgen. Hiermee kan je zelf datgene regelen wat je graag wilt.
Wil je verschillende pakketten uitvaartverzekeringen vergelijken? Klik dan op de knop hieronder.
Ja. Dat kan ook met hulp van de uitvaartverzekeraar.
Dat verschilt per locatie. Wel kan er altijd aangegeven worden dat de grootste beschikbare aula wordt gereserveerd. Ook is er tegenwoordig meestal een livestream. Wat handig is voor de nabestaanden in het buitenland.
De uitvaartverzekeraar heeft vaak contacten met verschillende dragersverenigingen. Zij kunnen je helpen met zoeken en eventueel in contact brengen.
Ja. De uitvaartverzekeraar heeft bijvoorbeeld op al hun locaties verzorgingruimtes. Dan kan er ook geholpen worden met de wassing, als je dat wilt. Zij hebben ook ervaring met traditionele kleding.
Dat lukt niet altijd. Maar, de uitvaartverzorger kent wel de tradities en gebruiken van een Javaanse begrafenis. Ook wanneer de uitvaartverzorger zelf niet Javaans is.
Na ontvangst van de benodigde documenten ontvangt de begunstigde binnen 10 werkdagen het geld op zijn rekening. De uitvaartverzekeraar laat natuurlijk weten welke documenten zij nodig hebben.